སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གཏམ།
ས་གཤིས་རིག་པ་ཞེས་པ་ནི། ས་གཞི་བརྟག་ཐབས་ཀྱི་རིག་པ་ཞིག་སྟེ། སའི་གོ་ལ་དང་དེའི་གྲུབ་རྒྱུ། ཕྱི་ནང་གི་བཟོ་བཀོད། སྐྱེ་འཇིག་སོགས་བརྟག་ཐབས་ཞིག་ལ་གོ་དགོས། ས་ཁམས་རིག་པ་བ་དག་གིས་ས་གཞིའི་ཕྱི་ཤུན་དང་། ནང་ལོགས། དེའི་ཡང་ཐོག་ནས་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་མཐའ་བར་གྱི་གྲུབ་ཚད། གླིང་དང་གླིང་ཕྲན། ས་སྙིང་། རི་བོ་དང་རི་ཕྲན། ཆུ་བོ་དང་ཆུ་ཕྲན། གནམ་གཤིས། རྗེས་ཤུལ་འགྱུར་རྡོའི་གཏེར་རིགས། དཀྱུས་མའི་ས་རྡོ་ཚུན་ཆད་ལའང་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ། ས་ཁམས་རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། འཕེལ་རིམ། འགྱུར་འགྲོས་སོགས་ལ་གཏིང་ཐུག་པའི་རྒྱུས་ལོན་བརྒྱུད། རང་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་འདོན་བཞིན་ཡོད། ང་ཚོས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པར་ཧོབ་སྟེ་བལྟས་ན། དཀྱུས་མའི་སྣང་ཚུལ་འདི་ལས་ངོ་མཚར་བའི་ཉམས་སྣང་དེ་འདྲ་འཆར་དཀའ་ནའང་། ལེགས་པར་བསམ་བློ་རེ་བཏང་ན། ང་ཚོ་དང་ང་ཚོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ངོ་མཚར་བའི་གནས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱུར་བུར་གཏམས་ཡོད། ཚུལ་དེ་ནི་གནའ་ཆེས་སྔ་མོའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་འདུག་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདི་ལ་ལས་སྣང་གི་འཇིག་རྟེན་དང་། དག་པ་རབ་འབྱམས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས། འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ། སྟོང་རྟེན་འབྲེལ་སོགས་མིང་བརྡ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་གི་ལམ་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་ཡོད། རྒུ་རིག་པ་Plato་ཕི་ལེ་ཁྲོ་མཆོག་གིས་ཀྱང་། སེམས་ལྡན་སེམས་མེད་ཀྱི་ཆོས་གང་ལའང་སྐྱེ་འཇིག་བྲལ་ཞིང་། ལྟོས་མེད་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང། འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཕ་རོལ་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་གཞིར་གྱུར་བའི་འཇིག་རྟེན་གཞན་པ། སྐྱེ་འཇིག་དང་འཕོ་འགྱུར་བྲལ་ཞིང་། གཞན་ལ་ལྟོས་མེད་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། ཡང་ཁོང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ༼གཟུགས་བརྙན་༽གྱི་མིང་གིས་བསྙད་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན། རང་ཅག་གི་སྣང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་འདི་དག་གཟུགས་བརྙན་ལས་གཟུགས་དངོས་མ་ཡིན་ཞིང་། གཟུགས་དངོས་ནི་ཆོས་འདི་དག་གི་དཔེ་གཞིའི་རྟག་བརྟན་གྱི་བདེན་པ་དེར་འཇོག་གི་ཡོད་པར་ཚོད་དཔགས་བྱེད་ཐུབ། དེ་བཞིན་རྒུ་རིག་པ་Aristotleཨ་རེ་སི་ཁྲོ་ཁྲལ་མཆོག་གིས། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་མཚར་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པར་སྦྱངས་བཤད་གནང་ཡོད། འདས་པའི་མི་ལོ་ཐེར་འབུམ༡༣.༧གྱི་ཡར་སྔོན་ཞིག་ལ། སའི་གོ་ལ་འདི་དང་ང་ཚོའི་འཇིག་རྟེན་ཧྲིལ་བོའི་གྲུབ་རྒྱུ་གཟུགས་མེད་ནུས་པའི་གོང་བུ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་འདྲེས་པའམ། ཡང་ན་དེའི་ངོ་བོར་ཡིབ་ནས་གནས་ཡོད་པར་ཆ་འཇོག་བྱས་ཀྱང་འགྲིགས་པར་སྣང་ཞིང་། དེ་ནས་ནུས་པ་དེ་ཁ་སོ་སོར་འཐོར་བས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བཞེངས་སྐྲུན་གྱི་མགོ་བསླངས། འཇིག་རྟེན་བཞེངས་སྐྲུན་བྱེད་མཁན་གཙོ་བོའི་གྲས་ནི། སྣང་ཚུལ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་སྤྱིའི་རང་གདངས་ན་གཏིང་གསལ་དུ་གནས་པའི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་ས་བོན་དག་ཡིན་ཞིང་། གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། ས་ཁམས་དག་པ་སྤྱན་མ་གོས་དཀར་མོ། མེ་ཁམས་དག་པ་གོས་དཀར་མོ་དམར་མོ། ཆུ་ཁམས་དག་པ་མ་མྰ་ཀི་སྔོན་མོ། རླུང་ཁམས་དག་པ་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་ལྗང་བཅས་ཡིན། བཟོ་བ་དེ་དག་གིས་ལོ་བར་མང་བོའི་རིང་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་པའི་འབྲས་བུར།༼ངའི་བསམ་གཞིག༽བར་སྣང་དང་། དུས། ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་སོགས་གྲུབ་པ་ཞིག་རེད། ཉིན་མོའི་དུས་སུ་རང་གི་ཁོར་ཡུག་ན་ཡོད་པའི་རི་ར་བ་ཁང་ཁྱིམ། ཁང་རྩེག་ཆེ་ཆུང་། འགྲིམ་འགྲུལ་གྱི་ལམ་ཁ། རླངས་འཁོར། མེ་འཁོར། གནམ་གྲུ། འཚངས་ཀ་ཤིག་ཤིག་གི་མི་ཚོགས། རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ། འབུ་སྲིན་སྲོག་ཆགས་སོགས་ལའང་ཞིབ་མོའི་ལུགས་སུ་བལྟས་ཤིང་བརྟག མཚན་མོར་རྒྱང་ཐག་རིང་ཐུང་ན་ཁྲ་ཆེམ་ཆེམ་བྱེད་པའི་སྐར་ཚོགས་ཀྱི་ཕུང་བོ་དང་། ཉི་ཟླའི་འཕེལ་འགྲིབ། གནམ་གཤིས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་སོགས་ལ་བསྟན་མོ་རེ་བལྟས་ན། ང་ཚོ་རང་ཉིད་ཐེ་བའི་ང་ཚོའི་ཡོད་ཚད་ས་གཞི་འདི་ལས་བྱུང་བ་དང་། ས་གཞི་ཉི་ཁྱིམ་ལས་བྱུང་བ། ཉི་ཁྱིམ་རྒུ་ཚིགས་ལས་བྱུང་བ། རྒུ་ཚིགས་འབར་གས་ལས་བྱུང་བ། འབར་གས་ནུས་པ་ལས་བྱུང་བ། ནུས་པ་ཆོས་ཉིད་ལས་བྱུང་བ། ཆོས་ཉིད་རང་སེམས་ཀྱིས་འཇོག་ཚུལ་སོགས་ལ་ཞིབ་མོར་བསམ་ཚེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཧྲིལ་བོ་ནུས་པའི་སྤྱི་ཁོག་གཅིག་ལས་མཆེད་ཀྱང་། རྣམ་པ་སོ་སོར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་ཞིང་། ང་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུས་པོ་གཅིག་པུའི་ངོས་ནའང་། ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་སོགས་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་རེ་རེའི་ཆ་ཤས་རེ་རེ་ཡོད་པའི་སྣང་ཤེས་འགོག་མེད་དུ་སྐྱེ་འོང་། གནམ་ས་གཉིས་ཁ་ཕྱེ་བ་ནས་རིམ་པས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་བྱུང་ཞིང་། རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱིས་སྲོག་ལྡན་དང་། དེ་གང་ལ་བརྟེན་ཡུལ་གྱི་ཁོར་ཡུག་གཉིས་དག་དག་འཚམས་པོར་བཟོས་ཡོད་སྟབས། སྐམ་གྱི་སྲོག་ཆགས་སྐམ་ལ་གནས་བདེ་ཞིང་། ཆུ་ཡི་སྲོག་ཆགས་ཆུ་ལ་འཚོ་བདེ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གནས་ལུགས་དེ་བྱུང་འདུག ཡ་ཐོག་གི་མི་ཚོས་སའི་གོ་ལ་འདི་ཟླུམ་པོ་ཞིག་གམ། ཡང་ན་ལེབ་ལེབ་ཅིག་ཡིན་མིན། དེའི་མགོ་གང་ནས་ཚུགས་ཤིང་མཇུག་ཇི་ལྟར་བསྡུ་བ། ས་གཡོ་དང་མེ་རིའི་གས་འཐོར། རི་བོ་དང་རི་ཕྲན་གྱི་ཆགས་བཀོད། མཚོ་དང་མཚེ་ལག རྒྱུག་ཆུ་ཆེ་ཆུང་སོགས་ལ་བསམ་གཞིག་དང་། ལྟ་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བཏོན་མྱོང་ཡོད་ཀྱང་། དེང་སྐབས་ནི་མི་ཕལ་ཆེར་གྱིས་སའི་གོ་ལ་འདི་ཟླུམ་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེའང་ཉི་མ་ལ་སྐོར་བ་བྱེད་བཞིན་པ། ཉི་མའང་མཐའ་ཡས་པའི་སྐར་ཚོགས་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཡོད། ཚན་རིག་པ་ཚོས་ས་རྡོ་དང་། རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ་སོགས་ལ་བརྟག་པ་བྱས་པས། ང་ཚོའི་ས་གཞི་འདི་བཞིན་ལོ་ན་ཐེར་འབུམ༤.༥ལ་སླེབས་པར་ཐག་བཅད་པ་མ་ཟད། མཁའ་རླུང་དང་། འཁྱག་དར། རྒྱུག་ཆུ། ཚ་ཁྲོད་སོགས་ལས་སའི་གོ་ལའི་གདོང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་ཡང་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པར་བཤད། ཡོངས་གྲགས་སའི་ཕྱི་ཤུན་དེ་སའི་བྱང་བུའམ་དུམ་པུ་ཆེན་པོ་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་ཤིག་ལས་གྲུབ་པར་བཤད་ཅིང་། དེའང་ག་ལེར་འགུལ་ཤུགས་ཀྱིས་དེད་པའམ། འབུད་རྒྱག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་སྟབས། ས་གཡོ་བ། ཆུ་འཕྱུར་བ། མེ་རི་གད་པ་སོགས་འབྱུང་ཞིང་། རྐྱེན་དེའི་རི་བོ་དང་རི་ཕྲན་ལུང་ཤུར་ཆེ་ཆུང་སོགས་གསར་བཞེངས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་། ས་གཞིའི་ཕྱི་ཤུན་ལས་མ་ལེ་བརྒྱ་ཕྲག་གིས་ཆོད་པའི་གཏིང་རིམ་ན། ཚ་ཤུགས་རྒྱ་ཆེ་བའི་བྲག་ཞུན་ལས་གྲུབ་པའི་ས་སྙིང་ཡོད་པར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བས། གནའ་སྔ་མོའི་མི་ཚོས་ས་སྙིང་ཆུས་བཀང་ནས་ཡོད་པར་འདོད་པའི་བསམ་ཚུལ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཁུངས་མེད་དུ་གྱུར། ད་ལྟའི་ང་ཚོའི་ས་གཞི་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་རིག་ཕལ་ཆེར་ཞིག རང་བྱུང་འཇིག་རྟེན་གྱི་འཕོ་འགྱུར་ལ། སྣང་ཚུལ་ལས་འདས་པའི་ལྷ་སྣང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ལྟ་ཚུལ་དང་། ས་ཁམས་དངོས་དོན་ལ་བཅར་བའི་འགྲོ་བ་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་གཉིས། བདེན་དཔང་བཙུགས། འགྲན་རྩོད་བྱས། སྡུག་སྦྱོང་དང་མནར་གཅོད་སོགས། དཀའ་སྡུག་གི་ལམ་བུ་མང་བོ་བརྒྱུད་མྱོང་བའི་ཤེས་རིག་གི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བཤད་ཆོག